1 Δεκεμβρίου 2014

Αθλητισμός και Γλώσσα

Ένα ηλιόλουστο μεσημέρι Κυριακής του Οκτώβρη του 2010, έχοντας επιστρέψει από ένα συνέδριο στη Φλώρινα, μου ήρθε μια ιδέα βλέποντας κάποιες εφημερίδες αθλητικού περιεχομένου. Άραγε, πώς θα ήταν αν ένα μάθημα της Γλώσσας δε γινόταν με τον παραδοσιακό τρόπο που γνωρίζουμε, αλλά τα κείμενα τα οποία θα χρησιμοποιηθούν ήταν παρμένα από μια αθλητική εφημερίδα; Θα προσέλκυε περισσότερο το ενδιαφέρον των μαθητών και θα μπορούσε να εκπληρώσει τους διδακτικούς στόχους που θέτει το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο; Η ιδέα άρεσε στον κ. Καμαρούδη, καθηγητή Γλωσσολογίας στο Παν. Δυτικής Μακεδονίας και ήταν η αρχή μιας διατριβής, ένα μικρό κομμάτι της οποίας επιτελέστηκε στην τάξη φέτος και ανακοινώθηκε στο 9ο Πανελλήνιο Συνέδριο της Παιδαγωγικής Εταιρείας στη Φλώρινα 28-30 Νοεμβρίου 2014. Ακολουθεί η ανακοίνωση...


Αθλητικά κείμενα στα σχολικά εγχειρίδια. Εμπειρίες από την αξιοποίησή τους στη διδασκαλία της Γλώσσας σε μαθητές της Γ’ Δημοτικού 

Μιλτιάδης Ζωγράφος, Υπ. Διδάκτωρ, Παν. Δυτικής Μακεδονίας

Σταύρος Καμαρούδης, Αν. Καθηγητής, Παν. Δυτικής Μακεδονίας

Στην εκπαίδευση, στη γλωσσική διδασκαλία, δίνεται πλέον έμφαση στις αυθεντικές συνθήκες επικοινωνίας και στη μελέτη κειμένων από την εμπειρική πραγματικότητα, ώστε να καταστεί ο μαθητής ικανός να αντεπεξέλθει στα σύνθετα επικοινωνιακά δεδομένα και να εφοδιαστεί με ικανότητες όχι μόνο αναγνωριστικού γραμματισμού, αλλά κυρίως κριτικού και επιπλέον νέων ψηφιακών-λειτουργικών γραμματισμών.

Η αυθεντικότητα και πρακτική χρησιμότητα των κειμένων έχει γνωστική αιτιολόγηση. Στις μικρές ηλικίες, διότι το οικείο είναι πιο προσβάσιμο και κατανοητό στον μαθητή και στις μεγάλες, διότι σκοπός του σχολείου πλέον θεωρείται η σύνδεση της γνώσης με την πραγματική ζωή και η αντιμετώπιση των προβλημάτων της. Ο στόχος της αυθεντικότητας είναι να προετοιμάσει τους μαθητές σε καταστάσεις που αντιμετωπίζουν στην πραγματική ζωή. Το μεγαλύτερο μέρος των γνώσεων που μεταδίδει το σχολείο δεν χρησιμοποιείται ποτέ, γιατί δεν έχουν αντίκτυπο στο μοντέρνο κόσμο. Ακόμα κι όταν η γνώση είναι χρήσιμη, σπάνια οι μαθητές ξέρουν πώς να την εφαρμόσουν (Collins Allan, 1996: 348).

Στα σχολικά εγχειρίδια ήδη από τη δεκαετία του ‘90 και υπό την οπτική του κινήματος Whole language movement -που αναπτύχθηκε ήδη τη δεκαετία του ‘60 στη Νέα Ζηλανδία- σε αντίθεση με τις  συμπεριφοριστικές μαθησιακές θεωρίες και τις δομιστικές γλωσσοδιδακτικές αντιλήψεις, συμπεριλήφθηκαν κείμενα από ένα πλατύ φάσμα πεδίων του καθημερινού λόγου, μεταξύ αυτών και κείμενα αθλητικού περιεχομένου.

Ταυτόχρονα, γίνεται ολοένα και πιο συνειδητό ότι οι διδακτικές πρακτικές του παρελθόντος και η στατική ανάγνωση της γλώσσας έχουν αποτύχει και τη θέση τους παίρνει η δυναμική προσέγγιση γλωσσικών κειμένων, γι’ αυτό και έχουν δημιουργηθεί ήδη ανάλογες βάσεις δεδομένων. Στα σώματα κειμένων της Πύλης για την ελληνική γλώσσα  (www.greek-language.gr),  τα οποία προσφέρονται για διερευνητικές εργασίες, συμπεριλαμβάνεται υλικό από εφημερίδες (Τα Νέα – Μακεδονία). Το αξιοπαρατήρητο είναι ότι απουσιάζουν κείμενα αθλητικής αρθρογραφίας, μολονότι στο σχολικό εγχειρίδιο της Β΄ Λυκείου υπάρχουν. Σε άλλα σώματα κειμένων, όπως το Hellenic  national corpus (http://hnc.ilsp.gr) ή  www.sek.edu.gr αντιθέτως, μπορούμε να εντοπίσουμε αθλητικές ειδήσεις και να προβούμε σε μια πολυεπίπεδη ανάλυσή τους, μέσα από τις πολλαπλές δυνατότητες αναζήτησης που προσφέρουν τα περιβάλλοντα. Σε αυτήν την περίπτωση πρόκειται βέβαια για υβρίδια έντυπης αθλητικογραφίας που έχουν αποπλαισιωθεί και κατόπιν ψηφιοποιηθεί και όχι για αυθεντικά παραγμένες σε δικτυακό περιβάλλον ειδήσεις. Αυτό το πρόβλημα όμως μπορεί να υπερκεραστεί με τον απευθείας από το διαδίκτυο εντοπισμό αθλητικών ειδήσεων και τη μεταξύ τους σύγκριση.

Επιπρόσθετα, ένας από τους σημαντικότερους προβληματισμούς των εκπαιδευτικών όλων των βαθμίδων είναι η αντιμετώπιση της μικρής συμμετοχής των μαθητών στη διδασκαλία του γλωσσικού μαθήματος, η οποία σε αρκετές περιπτώσεις αγγίζει τα όρια της αδιαφορίας. Από προσωπική εμπειρία στην τάξη όλα αυτά τα χρόνια, αλλά και μέσα από συζητήσεις με συναδέλφους εκπαιδευτικούς και Σχολικούς Συμβούλους, προκύπτει ως συμπέρασμα πως, αν θέλουμε να ενισχύσουμε το ενδιαφέρον των μαθητών, οφείλουμε να κάνουμε το μάθημα ελκυστικότερο. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί πρωτίστως με τη μείωση του χρόνου ομιλίας του εκπαιδευτικού στην τάξη, χρόνος που μπορεί να αξιοποιηθεί με συγκεκριμένες τεχνικές διδασκαλίας, ώστε να εμπλακούν οι μαθητές στην εκπαιδευτική διαδικασία, αλλά και δευτερευόντως με την επιλογή θεμάτων που τους είναι οικεία και άπτονται του ενδιαφέροντός τους, ενώ παράλληλα πληρούν τις παραμέτρους που θέτει το αναλυτικό πρόγραμμα.

Τα μέσα ενημέρωσης από τη στιγμή που κατόρθωσαν να κερδίσουν ένα ευρύ αναγνωστικό κοινό και να εδραιώσουν τη λειτουργία τους στη δημόσια ζωή των χωρών της Δύσης (κατά τον 19ο αιώνα), να γίνουν δηλαδή "μαζικά", αποτέλεσαν το σημείο συνάντησης της πληροφόρησης και της προώθησης αγαθών (Πολίτης, 2001).

Επειδή, λόγω των επαγγελματικών μου ενασχολήσεων, έρχομαι καθημερινά σε επαφή τόσο με τα παιδιά όσο και με τα αθλητικά δρώμενα, είμαι σε θέση να διαπιστώσω πως ο χώρος του αθλητισμού αποτυπώνεται και απασχολεί θεματικά και τη λογοτεχνία και ιδιαίτερα αυτή για παιδιά και νέους. Καθίσταται δυνατό λοιπόν, λόγω αυτής της διπλής μου ιδιότητας (επαφή με μαθητές και αθλητισμό), να αξιοποιηθεί η λειτουργία των μέσων ενημέρωσης στη διδασκαλία του γλωσσικού μαθήματος. 

Καθώς ο αθλητισμός είναι μέρος της καθημερινότητας των νέων και ταυτόχρονα βρίσκεται στο επίκεντρο των ενδιαφερόντων τους, η λογοτεχνία που απευθύνεται σε αυτήν την ηλικιακή ομάδα έχει αγκαλιάσει το θέμα, όχι σπάνια με παιδαγωγική προθετικότητα. Τίτλοι όπως: Οι Άγγελοι του Ουρανού (Λίτσα Ψαραύτη), Αρχίζει το ματς (Αγγελική Βαρελλά), Πριν από το τέρμα (Γ. Γρηγοριάδου-Σουρέλη), Μόνο ποδόσφαιρο στο μυαλό; (Manfred Mai), είναι μόλις κάποιοι από κείμενα που πραγματεύονται καταστάσεις από τον χώρο του αθλητισμού (ολυμπιακή ιδέα, στημένα παιχνίδια, ανταγωνισμοί) και προβληματίζουν το νεαρό αναγνώστη, προσπαθώντας ταυτόχρονα να του μεταδώσουν μια νότα αισιοδοξίας.

Στην παρούσα ανακοίνωση θα παρουσιάσουμε τα αποτελέσματα της διδασκαλίας συγκεκριμένων κειμένων που υπάρχουν στα σχολικά εγχειρίδια του δημοτικού και την απήχηση που είχαν στους μαθητές της Γ’ τάξης σε εκπαιδευτήριο της Θεσσαλονίκης. Τα συμπεράσματα στα οποία καταλήγουμε παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς δείχνουν πως, αφενός η διδασκαλία των γραμματικών φαινομένων μέσω των αθλητικών κειμένων  ήταν απόλυτα επιτυχής και, αφετέρου, υπήρξε εντυπωσιακή η κινητοποίηση ακόμη και των πιο αδύναμων μαθητών.

Το σχολείο, όπως υποστηρίζει η Κανατσούλη (1997), έχει ως πρωταρχικό σκοπό να γνωρίσει στο μαθητή βασικές δεξιότητες (ανάγνωση, γραφή, αρίθμηση) φέρνοντάς τον ταυτόχρονα σε επαφή με στοιχεία της πολιτιστικής κληρονομιάς. Όμως, δεν αρκείται μόνο στο να μεταφέρει πληροφορίες, αλλά επίσης διαμορφώνει, τουλάχιστον θεωρητικά, προσωπικότητες ικανές να ενσωματωθούν στην κοινωνία. Αυτήν ακριβώς τη διπλή σκοπιμότητα του σχολείου υπηρετούν τα αναγνωστικά. Αναπτύσσουν πνευματικά τους μαθητές και τους μεταφέρουν μια ορισμένη οπτική πραγμάτων. Γι’ αυτόν τον λόγο, τα ιδεολογικά μηνύματα που εσωκλείουν, έχουν ιδιαίτερη σημασία και είναι σημαντικά για την κοινωνικοποίηση του παιδιού. Ένα γενικότερο πρόβλημα της εκπαίδευσης είναι η αποσπασματικότητα, η οποία παρουσιάζεται έντονα και στο μάθημα της λογοτεχνίας. Τα λογοτεχνικά κείμενα στο σχολείο παρουσιάζονται «ακρωτηριασμένα» και σε πολλές περιπτώσεις διασκευασμένα. Επιπλέον, το απόσπασμα σπάνια αποτελεί έναυσμα για να διαβαστεί ακέραιο το βιβλίο. Κατά τον Τζήκα (2001), το γεγονός αυτό, δηλαδή το ότι διδάσκονται μεμονωμένα και ασύνδετα οργανικά μεταξύ τους αποσπάσματα, επιτείνει τη μεθοδολογική σύγχυση, συντηρεί τη μη συστηματική και ευκαιριακή γνωριμία με τη λογοτεχνία και εκθέτει τους μαθητές σε ημιμάθεια. Ειδικά στο Δημοτικό, τις περισσότερες φορές το παιδί δε συνειδητοποιεί καν ότι αυτό το κείμενο που διαβάζει προέρχεται από ένα μεγαλύτερο κείμενο, είναι δηλαδή, ένα «κεφάλαιο» του βιβλίου. Είναι βασικό, λοιπόν, να δηλώνεται συμβολικά και να υπενθυμίζεται παραστατικά ότι, ούτε η γνώση ούτε η ανάγνωση αρχίζουν και τελειώνουν με οποιοδήποτε σχολικό βιβλίο.

Στο Ανθολόγιο της Γ’ και Δ’ τάξης, υπάρχουν δύο κείμενα τα οποία αναφέρονται σε αθλητικές δραστηριότητες: «Ένας αλλιώτικος ποδοσφαιρικός αγώνας», απόσπασμα από το μυθιστόρημα «Ένα σακί μαλλιά» του Παντελή Καλιότσου και «Σπύρος Λούης», απόσπασμα από το μυθιστόρημα της Αγγελικής Βαρελλά, «Καλημέρα, Ελπίδα».

Παρότι και τα δύο κείμενα, έχουν ως αντικείμενο τον αθλητισμό, μια ουσιώδης διαφορά μεταξύ τους είναι πως το πρώτο αναφέρεται σε ομαδικό άθλημα, το ποδόσφαιρο, ενώ το δεύτερο σε ατομικό, τον μαραθώνιο. Εμείς ασχοληθήκαμε και με τα δύο και τα αποτελέσματά μας παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς αποτυπώνουν τη διαφορετική προσέγγιση, αλλά και τη διαφορετική συμμετοχή των παιδιών.

Για τη διδασκαλία των συγκεκριμένων κειμένων ακολουθήθηκαν οι παρακάτω αρχές:
Μέθοδος της βιογραφίας-Life History Reesearch
§     Διαθεματική προσέγγιση διδασκαλίας
§     Μέθοδος βιβλιοθεραπείας - συναισθηματικής προσέγγισης
της λογοτεχνίας
§     Ολική προσέγγιση της Γλώσσας
§     Μέθοδος Project - ομαδοσυνεργατική μέθοδος

Αφού λοιπόν, διαβάστηκαν και επεξηγήθηκαν τα δύο κείμενα του Ανθολογίου:
Α. Εντοπίστηκαν οι χαρακτήρες που παίρνουν μέρος.
Β. Ειπώθηκαν εικασίες για τον τίτλο του βιβλίου
Γ. Συλλέχθηκαν πληροφορίες για τη βιογραφία των συγγραφέων και επιχειρήθηκε να εντοπιστούν τα κίνητρά τους, για τη συγγραφή του βιβλίου. 

1. «ΕΝΑΣ ΑΛΛΙΩΤΙΚΟΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ»

Το απόσπασμα δείχνει τη δυνατότητα που έχει ένα ομαδικό άθλημα, αφενός να γεφυρώνει ηλικίες, και αφετέρου να διαπαιδαγωγεί έμμεσα και να αναπτύσσει δυνατότητες επικοινωνίας και συνεργασίας ανάμεσα στα μέλη μιας ομάδας. Είναι από τις ελάχιστες περιπτώσεις στην παιδική λογοτεχνία όπου σκιαγραφείται η εικόνα ενός ιερέα οικείου, απλού, με ανθρώπινες αδυναμίες, που είναι ταυτόχρονα τόσο κοντά στον κόσμο και στα παιδιά.

1.1 Σύνδεση με τα Θρησκευτικά

Επειδή η αναφορά στον «παπά» του χωριού που συμμετέχει στο παιχνίδι εντυπωσίασε τους μαθητές, η συζήτηση επεκτάθηκε στη θέση της εκκλησίας αναφορικά με το παιχνίδι και τις αθλητικές δραστηριότητες. Στη συνέχεια δόθηκε έκταση στη διάσταση απόψεων μεταξύ επιστήμης και θρησκείας αναφορικά με τον κόσμο γύρω μας. Το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξαν οι ίδιοι οι μαθητές, ήταν ότι πρέπει να μη λειτουργούμε με εμπάθεια, να βλέπουμε τα πράγματα γύρω μας χωρίς παρωπίδες και να μην είμαστε απόλυτοι στις απόψεις μας.

1.2 Σύνδεση με την Ιστορία

Εφαρμόζοντας τη δραστηριότητα 1 του Ανθολογίου, οι μαθητές περιέγραψαν έναν φανταστικό αγώνα ποδοσφαίρου χρησιμοποιώντας ως ποδοσφαιριστές πρόσωπα της Ιστορίας (Ηρακλής, Θησέας, Αιγαίας, Πάρης, Αχιλλέας, Οδυσσέας, Έκτορας, Αγαμέμνονας κλπ).

1.3 Σύνδεση με τα Μαθηματικά

Έγινε αναφορά στις διαστάσεις του γηπέδου που παίζεται το ποδόσφαιρο, με ταυτόχρονη σύγκριση εκείνου στο οποίο διεξήχθη ο αγώνας στο κείμενο. Μετά από πρόταση των παιδιών, μετρήθηκε ο χώρος που χρησιμοποιείται ως γήπεδο ποδοσφαίρου στο σχολείο τους και έγινε η σύγκριση με το κανονικό γήπεδο, υπολογίζοντας ποια είναι η διαφορά μεταξύ τους.

1.4 Σύνδεση με τα Εικαστικά

Οι μαθητές απέδωσαν το κείμενο που διδάχθηκαν μέσω εικόνων που φιλοτέχνησαν οι ίδιοι, κάποιες από τις οποίες παρατίθενται παρακάτω. 
Εικόνα 1: Ένας αλλιώτικος ποδοσφαιρικός αγώνας (Μανώλης)

Εικόνα 2: Ένας αλλιώτικος ποδοσφαιρικός αγώνας (Ελένη)

1.5 Σύνδεση με τη Φυσική Αγωγή

Έγινε αναφορά στη χρησιμότητα της άσκησης στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων και διερευνήθηκε η συμβολή της υγιεινής διαβίωσης στην επέκταση του προσδόκιμου ζωής.

1.6 Σύνδεση με τις ΤΠΕ και με τις ξένες γλώσσες

Οι μαθητές ασχολήθηκαν στο εργαστήρι πληροφορικής που διαθέτει το σχολείο τους με την πλοήγηση σε διάφορες ιστοσελίδες αθλητικού περιεχομένου, πάντα με τη δική μας βοήθεια και καθοδήγηση και αναζήτησαν άρθρα σχετικά με το ποδόσφαιρο. Η αναζήτηση επεκτάθηκε και σε ξενόγλωσσες ιστοσελίδες, προκειμένου να γίνει μια προσπάθεια γλωσσικής ευαισθητοποίησης. Ιδιαίτερη εντύπωση τους έκανε το www.lequipe.fr, που είναι ένας εκ των εγκυρότερων παγκοσμίως αθλητικών ιστοτόπων.

2. «ΣΠΥΡΟΣ ΛΟΥΗΣ»

Το απόσπασμα αναβιώνει τον αγώνα του Σπύρου Λούη, του πρώτου Έλληνα χρυσού ολυμπιονίκη της σύγχρονης εποχής στους Ολυμπιακούς αγώνες του 1896. Δίνεται ιδιαίτερη έμφαση τόσο στα συναισθήματα του μαραθωνοδρόμου όσο και σε αυτά των θεατών.

2.1 Σύνδεση με την Ιστορία

Αναφέρθηκε η προέλευση του αγωνίσματος του μαραθωνίου δρόμου και η διαδρομή που ακολουθήθηκε για πρώτη φορά. Έγινε αναφορά στους Ολυμπιακούς αγώνες της αρχαιότητας και σύγκριση των αγωνισμάτων που γινόταν τότε με τα αντίστοιχα των σύγχρονων χρόνων. Επίσης, εντοπίστηκαν οι διαφορές στη βράβευση των νικητών, στα έπαθλα και τον τρόπο που αυτοί αντιμετωπίζονταν, τότε σε σχέση με τώρα.

2.2 Σύνδεση με τα Μαθηματικά

Έγινε εκτενής αναφορά στη χιλιομετρική απόσταση του αγωνίσματος του μαραθωνίου δρόμου και έγινε σύγκριση με αποστάσεις τόπων, οικείων στους μαθητές, προκειμένου να κατανοήσουν την πραγματική δυσκολία που αντιμετωπίζουν οι αθλητές. Μετρήθηκε η απόσταση της διαδρομής σε ευθεία γραμμή στον χάρτη και έγινε παραλληλισμός με την πραγματική, με αναφορά στην κλίμακα του χάρτη.

2.3 Σύνδεση με τη Γεωγραφία (Μελέτη Περιβάλλοντος)

Εντοπίστηκε στον χάρτη η τοποθεσία που έτρεξε ο πρώτος μαραθωνοδρόμος της αρχαιότητας και συλλέχθηκαν πληροφορίες για τον τόπο στη σύγχρονη εποχή.

2.4 Σύνδεση με τα Εικαστικά

Εφαρμόζοντας τη δραστηριότητα 1 του Ανθολογίου, οι μαθητές φιλοτέχνησαν τα κυριότερα γεγονότα όπως οι ίδιοι τα αντιλήφθηκαν και δημιούργησαν ζωγραφιές κάποιες εκ των οποίων παρατίθενται παρακάτω.
Εικόνα 3: Σπύρος  Λούης (Σοφία)
Εικόνα 4: Σπύρος Λούης (Τατιάνα)

2.5 Σύνδεση με την Αγωγή Υγείας

Μετά από ερώτηση μαθητή, έγινε εκτενής αναφορά στους παραολυμπιακούς αγώνες. Μάλιστα, επειδή το ενδιαφέρον των παιδιών ήταν έντονο και λόγω του ότι στο σχολείο τους, φοιτά μαθητής που έχει γονέα χρυσό παραολυμπιονίκη στην κολύμβηση, συστάθηκε μια ομάδα μαθητών, που μαζί με τον δάσκαλο της τάξης πήρε συνέντευξη από τον κ. Χαράλαμπο Ταϊγανίδη. Η συνέντευξη φαίνεται στην παρακάτω εικόνα.



Τέλος, μετά τη μελέτη και των δύο κειμένων, εκδηλώθηκε επιθυμία από τους μαθητές να διαβαστούν τα βιβλία από τα οποία ελήφθησαν τα δύο αποσπάσματα από όλους, κάτι που κατά την προσωπική μας εκτίμηση οφείλεται στο ότι κινητοποιήθηκαν συναισθήματα, γεννήθηκαν απορίες, δημιουργήθηκε περιέργεια για τα κίνητρα των συγγραφέων, οι οποίες δεν είχαν απαντηθεί με σιγουριά με την ανάγνωση μόνο των αποσπασμάτων. Τα βιβλία τοποθετήθηκαν στη βιβλιοθήκη της τάξης και διαβάστηκαν κατά τη διάρκεια της χρονιάς από το σύνολο των μαθητών.

3.0 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Σε εκδήλωση της τάξης-γιορτή  παρουσιάζουν σε γονείς και συμμαθητές από άλλες τάξεις τα πορίσματα των ερευνών τους με αφορμή την ανάγνωση των βιβλίων. Οι επισκέπτες καταγράφουν σε βιβλίο εντυπώσεων τις αξιολογήσεις τους για τις εργασίες των μαθητών (ετερο-αξιολόγηση)

Με ποιον ήρωα της ιστορίας μοιάζω; Με ποιον διαφέρω; (ΠΟΙΟΣ ΝΟΜΙΖΩ ΟΤΙ ΕΙΜΑΙ): Ψυχολογική/ συναισθηματική προσέγγιση των ηρώων με σκοπό την συναισθηματική ωρίμανση των παιδιών σε σχέση με εμπειρίες άλλων προσώπων σε υποθετική βάση: (ΤΙ ΘΑ ΕΚΑΝΑ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΗΡΩΑ: Τα παιδιά διερωτώνται και καταθέτουν τι θα έκαναν στη θέση του ήρωα σε ένα δύσκολο πρόβλημα που αντιμετωπίζει σε κάποιο επεισόδιο της ιστορίας)

ΕΚΑΝΕ ΚΑΛΑ Ο ΗΡΩΑΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ; Τα παιδιά προβαίνουν σε κρίσεις σε σχέση με μια δύσκολη απόφαση ένα κρίσιμο σημείο στην υπόθεση (Κριτική - επικοινωνιακή προσέγγιση, βλ. Ματσαγγούρας, Η. (2005). Στρατηγικές Διδασκαλίας: Η Κριτική Σκέψη στη Διδακτική Πράξη. Αθήνα, Gutenberg

Διαλέγουν τον αγαπημένο τους ήρωα (ΠΟΙΟΣ ΘΑ ΗΘΕΛΑ ΝΑ ΕΙΜΑΙ ΣΤΗΝ ΥΠΟΘΕΣΗ) και φτιάχνουν κατάλογο με το πρόγραμμα μιας συνηθισμένης μέρας του ήρωα πλάι στο δικό τους (Τι κάνει ο μυθιστορηματικός ήρωας το πρωί, το μεσημέρι, το βράδυ και αντίστοιχα το κάνω εγώ… τις ίδιες ώρες: συγκρίνουν τρόπους ζωής και κρίνουν)
Διαλέγουν τον πιο μισητό - απεχθή  ήρωα (ΠΟΙΟΣ ΔΕΝ ΘΑ ΗΘΕΛΑ ΝΑ ΕΙΜΑΙ - ΠΟΙΟΣ ΔΕΝ ΕΙΜΑΙ) (Δραστηριότητες από τη μέθοδο της βιβλιοθεραπείας: βλ. Παπαδοπούλου, Σμ. Συναισθηματική Γλώσσα 2004)

4.0 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν να διαπιστωθεί αφενός, αν και κατά πόσο τα γραμματικά φαινόμενα μπορούν να διδαχθούν μέσω κειμένων αθλητικού περιεχομένου και αφετέρου, αν η χρήση αυτού του είδους των κειμένων παρακινεί τους μαθητές και τους κάνει να ασχοληθούν με περισσότερο ενδιαφέρον για το γλωσσικό μάθημα. Παρόμοια εργασία είχαμε εκπονήσει και το 2010 με χρήση του βιβλίου της Λότης Πέτροβιτς Ανδρουτσοπούλου «Η προφητεία του κόκκινου κρασιού», τα αποτελέσματα της οποίας είχαμε παρουσιάσει στο Πανελλήνιο συνέδριο του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας τον Οκτώβριο του 2010, εφαρμόζοντας μια μέθοδο/προσέγγιση με την οποία πειραματιζόμαστε εδώ και καιρό (βλ. Καμαρούδης, Στ., Ζωγράφος Μ., Παπαδοπούλου Σμ., 2012. «Η Προφητεία του Κόκκινου Κρασιού της Λ Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου: Ένα παράδειγμα γλωσσικής διδακτικής εφαρμογής του ιστορικού μυθιστορήματος για την ιστορική μνήμη του «Μυστρά του Βορρά», όπως την προσέλαβαν τα σημερινά Ελληνόπουλα»).

Η εμπειρία από τη χρήση των δύο αυτών αποσπασμάτων που υπάρχουν στο Ανθολόγιο της Γ’ και Δ’ Δημοτικού, έδειξε ότι οι μαθητές ασχολήθηκαν στο σύνολό τους, αγόρια και κορίτσια, με ιδιαίτερη όρεξη, ενεπλάκησαν και πέραν της εργασίας που έκαναν στο σχολείο, έβαλαν φαντασία και πλοκή στις δημιουργίες τους, ήρθαν σε επαφή με ανθρώπους προκειμένου να στοιχειοθετήσουν τις εργασίες τους, ευαισθητοποιήθηκαν μαθαίνοντας από πρώτο χέρι στοιχεία για τους παραολυμπιακούς αγώνες, γνώρισαν από κοντά χρυσό ολυμπιονίκη τριών παραολυμπιάδων (2004, 2008 και 2012), από τον οποίο πήραν συνέντευξη, συνδύασαν γνώσεις από όλα σχεδόν τα μαθήματα που διδάσκονται στο ωρολόγιο πρόγραμμα και τελικά, αποκόμισαν πολύ περισσότερα από όσα θα αποκόμιζαν από μια απλή παράθεση γραμματικών τύπων και εφαρμογή ασκήσεων για τη διδασκαλία τους.


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ
Βαρελλά, Α. (2003). Καλημέρα, Ελπίδα. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη.
Βαρελλά, Α. (2004). Αρχίζει το ματς. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη.
Γρηγοριάδου-Σουρέλη, Γ. (2008). Πριν από το τέρμα. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη
Καλιότσος, Π. (1996). Ένα σακί μαλλιά. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη.
Καμαρούδης, Στ., Ζωγράφος Μ., Παπαδοπούλου Σμ., (2012), «Η Προφητεία του Κόκκινου Κρασιού της Λ Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου: Ένα παράδειγμα γλωσσικής διδακτικής εφαρμογής του ιστορικού μυθιστορήματος για την ιστορική μνήμη του «Μυστρά του Βορρά», όπως την προσέλαβαν τα σημερινά Ελληνόπουλα», Πρακτικά συνεδρίου ΠΤΔΕ Φλώρινας που πραγματοποιήθηκε το 2010, σς 19 Πανεπιστήμιο Δυτ. Μακεδονίας, ΠΤΔΕ (επιμ. Έκδοσης: Α Ακριτόπουλος) \
Κανατσούλη, Μ. (1997). Εισαγωγή στη θεωρία και κριτική της παιδικής λογοτεχνίας. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Επιστημονικών Βιβλίων και Περιοδικών University Studio Press.
Ματσαγγούρας, Η. (2005α). Θεωρία και Πράξη της διδασκαλίας Στρατηγικές διδασκαλίας Η Κριτική Σκέψη στη διδακτική Πράξη, τ. Β', Αθήνα: Gutenberg.
Παπαδοπούλου Σμ. (2004), Η Συναισθηματική Γλώσσα, Αθήνα, Τυπωθήτω.
Πολίτης, Π. (2001). Μέσα μαζικής ενημέρωσης: το επικοινωνιακό πλαίσιο και η γλώσσα τους [Β10]. Πύλη για την ελληνική γλώσσα.
Τζήκας, Γ. (2001). Η λογοτεχνία στο δημοτικό σχολείο. Εκπαιδευτική Κοινότητα, 60, 36-41.
Ψαραύτη, Λ. (2001). Οι Άγγελοι του Ουρανού. Αθήνα, Εκδόσεις Πατάκη.
Collins Allan (1996), Design issues for Learning Environments, in Vosniadou Stella, De Corte Erik, Glaser Robert and Μandl Heinz (Eds) International Perspectives on the Design of Technology-Supported Learning Environments, Lawrence, Erlbaum Publishers., p. 348
Manfred, Μ. (1998). Μόνο ποδόσφαιρο στο μυαλό; Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη
www.greek-language.gr, Ιστότοπος της Πύλης της ελληνικής γλώσσας.
http://hnc.ilsp.gr, Ιστότοπος: Hellenic  national corpus, Το Σώμα Κειμένων (Corpus) του ΙΕΛ
www.lequipe.fr, Ιστότοπος της γαλλικής αθλητικής εφημερίδας Lequipe
www.sek.edu.gr, Ιστότοπος: Σώμα Ελληνικών Κειμένων


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου